Polonia amerykańska – Polacy mieszkający w Stanach Zjednoczonych.
Gateway Theatre, chata fundacji Kopernikowskiej w dzielnicy Jefferson Park.
Stany Zjednoczone to obręb z największą Polonią na świecie. Główne miejsca zamieszkiwania Polonii w USA to miasta: Chicago, Denver, Detroit, życie Angeles, Dziewiczy Jork i Seattle. Szacuje się iż mieszka w Stanach Zjednoczonych 10,6 mln (dane szacunkowe 2001) ludzi pochodzenia polskiego, a dookoła 667 tys. (wykaz ludności w 2000 r.) z nich używa języka polskiego w życiu codziennym. Chicago, gród w środkowych USA, jest drugim na świecie, po macierzystej Warszawie, miastem przy względem liczby Polaków.
Hrabstwo Luzerne w Pensylwanii to jedyne hrabstwo w USA, którego większa część mieszkańców stanowi Polonia.
Spis treści
//
Pierwsi polscy koloniści w Ameryce
W 1607 roku, rok kalendarzowy po założeniu pierwszej osady kolonistów angielskich w Stanach Zjednoczonych o nazwie Jamestown , na inwitacja kapitana Johna Smitha, przybyła w tamtym miejscu zbiorowisko polskich rzemieślników, specjalistów produkcji mydła, potażu tudzież binokle. Dokumenty odnotowują, iż w 1619 odmówiono Polakom prawa głosowania, którzy w proteście zorganizowali strajk. Władze ugięły się poniżej naciskiem i przyznały im kanon wyborcze.
Fale imigracji
Gdy Kraj nad wisłą straciła niezawisłość poniżej finał XVIII wieku w czasach rozbiorów, niektórzy polscy patrioci, wśród nich Kazimierz Pułaski i Tadeusz Kościuszko, wyjechali do Ameryki tak aby pomóc w walce o jej niepodległość.
Polacy zaczęli emigrować w większych liczbach do Stanów Zjednoczonych obecnie w XIX wieku, po powstaniach narodowych. Głównie osiedlali się w stanach wschodniej wybrzeży i w stanie Illinois. Kolejne duże fale emigracji z Krajowy do USA powstawały z powodów zarobkowych (od drugiej połowy XIX wieku aż do 1939 r., dalej po roku 1989), z przyczyn politycznych (po II wojnie światowej), i z przyczyn ekonomicznych i politycznych (lata 80 XX wieku).
Chociaż pierwsi imigranci polscy przypłynęli do Ameryki aktualnie w 1608 r. do miasta Jamestown w stanie Wirginia, największa bałwan polskiej imigracji była na początku XX wieku. Podług danych oficjalnych, powyżej 1,5 miliona imigrantów polskich więcej niż przez Ellis Island wśród rokiem 1899 a 1931.
Poszczególne miasta
Polski obiekt handlowy w Jackowie
Chicago
Największe na dworze Polską zbiorowisko Polaków i ludności pochodzenia polskiego (powyżej 1,3 mln osób polskiego pochodzenia, w tym wokół 250 tys. mówiących na co dwadzieścia cztery godziny po polsku). Są w Chicago trzy głównie polskie dzielnice, z których w najwyższym stopniu znana jest Polish Village. Do lat 80. XX wieku spora część Polaków w Chicago mieszkała w dzielnicy Polish Village, potocznie - od parafii i kościoła św. Jacka - nazywanej Jackowem. W następnych latach, przy naciskiem przesuwających się na północny zachód imigrantów latynoskich, Polacy zaczęli przesuwać się - na długości ulic Belmont Avenue, Irving Ogród Road, Milwaukee Avenue i Central Avenue na północ i na zachód; co chwila większa ich wartość zamieszkuje bliższe i dalsze przedmieścia.
Chicago to wielkie główny punkt zorganizowanej Polonii. Dom władz centralnych Kongresu Polonii Amerykańskiej (ang. Polish American Congress - PAC), Związku Narodowego Polskiego (ang. Polish National Alliance - PNA), Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego (ang. Polish Roman-Catholic Union - PRCU), Związku Polek w Ameryce (ang. Polish Women’s Alliance of American - PWAA), Związku Podhalan w Ameryce (ang. Polish Highlanders Alliance of America - PHAA) i wielu innych organizacji.
PNA jest właścicielem stacji radiowej WPNA 1490 a wydawcą prasa codziennej “Memoriał Federalny” (Polish Daily News) założonej w roku 1908. Najstarszym polskim zabytkiem jest związek wyznaniowy św. Stanisława Kostki skonstruowany ok. 1870, a w sąsiedztwie Zjednoczeniu Polskim Rzymsko-Katolickim mieści się bogate w plon Muzeum Polskie w Ameryce.
Do dzisiejszego dnia Chicago jest uniwersalnie uznawane za znaczny medium Polonii amerykańskiej. W Almanachu Polityki Amerykańskiej (ang. Almanac of American Politics) z roku 2004 napisano, iż “Poniekąd dziś, w dzielnicy Archer Heights, tylko jest dozwolone ukończyć jeden blok mieszkalny bez usłyszenia języka polskiego” (Archer Heights to okręg położona na południowym zachodzie miasta na długości ulicy Archer Avenue, zamieszkana w większości przez imigrantów z Podhala; niedaleko Archer Avenue mieści się Cztery kąty Podhalan. Polacy są najliczniejszą grupą narodowościową wśród właścicieli nieruchomości w Chicago.
Denver
Kościół św. Józefa w Denver
Miasto Denver jest również jednym z miejsc w Stanach Zjednoczonych dokąd mieszka większa wartość Polaków. Znajduje się w tamtym miejscu jedna z nielicznych parafii polskich w zachodniej części USA, parafia św. Józefa, istniejąca od 1902. Parafia św. Józefa stoi w dawnej polskiej dzielnicy Globeville, z której wyprowadziła się większa część Polonii i która jest w tej chwili zamieszkana w większości przez emigrantów z Meksyku.
Jednak przez ostatnie 10 lat wartość Polaków mieszkających w Denver wielce się zwiększyła. Wielu z tych ‘nowych imigrantów’ z Nasz przeprowadza się do Denver z powodów zarobkowych, i tak aby usprawnić liczebność życia na rzecz siebie i swoich rodzin. Z przyczyny tego, buda kraj nad wisłą ma co chwila więcej uczniów, powstają nowe sklepy polskie i restauracje, a mowa nasz wolno podsłuchać poniekąd w samym środku miasta.
Detroit
Stan Michigan jest trzecim co do wielkości (za stanami Dziewiczy Jork i Illinois) skupiskiem Polonii. Liczy powyżej 850 tys. ludności pochodzenia polskiego, co stanowi 8,6% liczby mieszkańców tego stanu. Największym skupiskiem jest Detroit. Polacy zamieszkują w tamtym miejscu w dzielnicach historycznie polskich, w jaki sposób Poletown i Hamtramck. W północnej dzielnicy Orchard Lake została wybudowana Narodowa Sportowa Pokój Pamięci Polaków-Amerykanów (ang. National Polish-American Sports Sala of Fame). Uhonorowano w niej polonijnych sportowców, takich jakim sposobem Ilość Musial lub Mike Krzyzewski.
Dziewiczy Jork
Seattle
Rozbiór danych spisu powszechnego w 2000
Rozmieszczenie Amerykanów polskiego pochodzenia podług danych z 2000 roku.
Opierając się na danych podanych 2 września 2003 i 4 marca 2004 przez Sekretariat Spisu Powszechnego Zjazd Polonii Amerykańskiej sporządził szczegółową analizę trendów rozwojowych w środowiskach etnicznych i imigranckich USA.
Studium daje termin o wielkościach liczbowych obywateli i przybyszów. Swe wnioski Kancelaria opierało na tych rodzinach, które otrzymały do wypełniania tzw. długie formularze Spisu. Zjazd Polonii Amerykańskiej należał do tych organizacji, które wzywały do używania tych tylko formularzy Spisu z roku 2000, dlatego że zawierały one pytania o pokrój etniczne ewentualnie przynależność państwowa. Bez pytania o pokrój poniższa rozbiór nie mogłaby powstać.
Według danych spisowych 11% mieszkańców USA urodziło się za granicą, z czego nad jedna druga (52,3%) przybyła z Ameryki Łacińskiej, a przed chwilą 14,7% z Europy. Rozpatrywanie danych Biura wykazuje, iż 3,3% społeczności USA uważa się za Polaków (9 292 875 osób). Na rzecz porównania: do pochodzenia włoskiego przyznaje się 5,9%, a do irlandzkiego aż 12,2% społeczeństwa. 92,4%, z tych, którzy ankiety wypełnili, posiada narodowość amerykańskie.
W Chicago urodzeni za granicą stanowią 9,7% wszystkich mieszkańców (510 980 osób). W Chicago uważa się za Polaków 180 282 osoby, alias 6,4% mieszkańców. W Stanie Illinois jest ich 911 253, co daje 7,4% populacji liczącej 12 279 027 osób.
Rozmieszczenie Polaków jest dozwolone prześledzić, badając dane z poszczególnych okręgów wyborczych. Południowo-zachodni chicagowski obszar wyborczy reprezentowany przez kongresmena Billa Lipińskiego posiada najogromniejszy proporcja wyborców o polskich korzeniach – 17,1%. Parę dopiero co mniej mieszka w 5 okręgu kongr. Rahma Emanuela (15,5%), w 13 okręgu kongr. Judy Biggert (13,4%), 4 okręgu kongr. Janice Schakowsky (13,2%), w 8 okręgu kongr. Philipa Crane’a (12,6%), 6 okręgu kongr. Henry’ego Hyde’a (11,4%) i 10 okręgu kongr. Reputacja S. Kirka (10,5%).
Polsko-amerykańskie społeczności (ang. communities)
- Buffalo, Dziewiczy Jork
- Cheektowaga, Nieznany Jork
- Utica, Nieznany Jork
- Copiague, Nieznany Jork
- Riverhead, Dziewiczy Jork
- Watervliet, Nieznany Jork
- Cohoes, Dziewiczy Jork
- Schenectady, Dziewiczy Jork
- Dunkirk, Dziewiczy Jork
- Wyandotte, Michigan
- Bronson, Michigan
- Detroit
- Poletown, Detroit
- Hamtramck, Michigan
- Parisville, Michigan
- Williamsburg, Brooklyn
- Greenpoint, Brooklyn
- Archer Heights, Chicago
- Hegewisch, Chicago
- Jefferson Skwer, Chicago
- Logan Square, Chicago
- Cleveland, Ohio
- Warsaw, Dakota Północna
- Clifton, New Jersey
- East Brunswick, New Jersey
- Garfield, New Jersey
- Linden, New Jersey
- Manville, New Jersey
- Perth Amboy, New Jersey
- Union, New Jersey
- Wallington, New Jersey
- Michigan City, Indiana
- South Bend, Indiana
- Brenham, Teksas
- Chicopee, Massachusetts
- Chelsea, Massachusetts
- Deerfield, Massachusetts
- Dorchester (Neponset), Massachusetts
- Ludlow, Massachusetts
- Springfield, Massachusetts
- South Boston (Andrew Square), Massachusetts
- New Britain, Connecticut
- Erie, Pensylwania
- Scranton Wilkes-Barre, Pensylwania
- Stevens Point, Hrabstwo Portage, Wisconsin
Umieszczenie Polonii wg stanów
W nawiasie wartość mieszkańców – Polaków i Amerykanów, którzy przyznali się do polskiego pochodzenia w czasie Spisu Powszechnego w 2000 roku
- Nowy Jork (986 141)
- Illinois (932 996)
- Michigan (854 844)
- Pensylwania (824 146)
- New Jersey (576 473)
- Wisconsin (497 726)
- Kalifornia (491 325)
- Ohio (433 016)
- Floryda (429 691)
- Massachusetts (323 210)
- Connecticut (284 272)
- Minnesota (240 405)
- Teksas (228 309)
- Maryland (184 364)
- Indiana (183 989)
- Arizona (126 665)
- Wirginia (124 647)
- Kolorado (101 190)
- Missouri (90 448)
- Georgia (82 765)
…
- 49 Hawaje (10 770)
- 50 Wyoming (9 929)
- 51 Obwód Kolumbii (7 910)
Alkoholowy frakcja ludności polonijnej w ogóle populacji stanów
- 01 Wisconsin 9,3%
- 02 Michigan 8,6%
- 03 Connecticut 8,3%
- 04 Illinois 7,5%
- 05 New Jersey 6,9%
…
- 49 Alabama 0,5%
- 50 Missisipi 0,4%
- 51 Luizjana 0,4%
Wg spisu powszechnego 2000.
Sławni Polacy mieszkający w Stanach
List of Polish-Americans – wykaz “polskich Amerykanów” w angielskiej Wikipedii.
Rozgłośnie radiowe i stacje telewizyjne
Obecnie (2005) działają 3 stacje telewizyjne nadające z okręg Krajowy na rzecz rodaków za granicą – TVN International, TV Polonia i Polsat 2 International. W Chicago działa największa polskojęzyczna przystanek telewizornia na dworze okręg RP – Polvision Waltera Kotaby.
Zobacz też
- Marsz Polonii
- Polski moda budownictwa sakralnego w Ameryce
Bibliografia
- Władysław Zachariasiewicz, Etos niepodległościowy Polonii amerykańskiej (Firma wydawnicza Wydawnicza “Szwung” – Kombinat “Gromada Kraj nad wisłą”, Stolica Polski 2005, ISBN 83-7399-138-7, ISBN 83-88416-27-8),
- Z życia i działalności Kongresu Polonii Amerykańskiej. Szkice poniżej redakcją Ryszarda Sudzińskiego i Adama Sudoła. . Bydgoszcz - Toruń, Wydaw. Wiersz, 2006, (139 s.)
Przypisy
- ↑ Kościoły w Chicago
p • d • e
Polacy na świecie
Polonia w Australii • Polonia w Austrii • Polonia w Argentynie • Polacy na Białorusi • Polonia w Brazylii • Polonia w Czechach • Polonia w Chile • Polonia w Danii • Polonia w Egipcie • Polonia w Estonii • Polonia we Francji • Polonia w Hiszpanii • Polonia w Irlandii • Polonia w Islandii • Polonia w Kanadzie • Polacy na Litwie • Polacy na Łotwie • Polonia w Niemczech • Polonia w Nowej Zelandii • Polonia w Republice Południowej Afryki • Polonia w Rosji • Polonia w Rumunii • Polacy na Słowacji • Polonia w Stanach Zjednoczonych • Polonia w Szwajcarii • Polonia w Szwecji • Polacy na Ukrainie • Polonia na Węgrzech • Polonia w Wielkiej Brytanii • Polonia we Włoszech
About
.jpg){kind=link}
