Polonia amerykańska – Polacy mieszkający w Stanach Zjednoczonych.

Gateway Theatre, chata fundacji Kopernikowskiej w dzielnicy Jefferson Park.

Stany Zjednoczone to obręb z największą Polonią na świecie. Główne miejsca zamieszkiwania Polonii w USA to miasta: Chicago, Denver, Detroit, życie Angeles, Dziewiczy Jork i Seattle. Szacuje się iż mieszka w Stanach Zjednoczonych 10,6 mln (dane szacunkowe 2001) ludzi pochodzenia polskiego, a dookoła 667 tys. (wykaz ludności w 2000 r.) z nich używa języka polskiego w życiu codziennym. Chicago, gród w środkowych USA, jest drugim na świecie, po macierzystej Warszawie, miastem przy względem liczby Polaków.

Hrabstwo Luzerne w Pensylwanii to jedyne hrabstwo w USA, którego większa część mieszkańców stanowi Polonia.

Spis treści

• 1 Pierwsi polscy koloniści w Ameryce
• 2 Fale imigracji
• 3 Poszczególne miasta
  • 3.1 Chicago
  • 3.2 Denver
  • 3.3 Detroit
  • 3.4 Nieznany Jork
  • 3.5 Seattle
• 4 Rozkład danych spisu powszechnego w 2000
• 5 Polsko-amerykańskie społeczności (ang. communities)
• 6 Rozlokowanie Polonii wg stanów
• 7 Wyskokowy frakcja ludności polonijnej w ogóle populacji stanów
• 8 Sławni Polacy mieszkający w Stanach
• 9 Rozgłośnie radiowe i stacje telewizyjne
• 10 Zobacz też
• 11 Bibliografia
• 12 Przypisy

//

Pierwsi polscy koloniści w Ameryce

W 1607 roku, rok kalendarzowy po założeniu pierwszej osady kolonistów angielskich w Stanach Zjednoczonych o nazwie Jamestown , na inwitacja kapitana Johna Smitha, przybyła w tamtym miejscu zbiorowisko polskich rzemieślników, specjalistów produkcji mydła, potażu tudzież binokle. Dokumenty odnotowują, iż w 1619 odmówiono Polakom prawa głosowania, którzy w proteście zorganizowali strajk. Władze ugięły się poniżej naciskiem i przyznały im kanon wyborcze.

Fale imigracji

Gdy Kraj nad wisłą straciła niezawisłość poniżej finał XVIII wieku w czasach rozbiorów, niektórzy polscy patrioci, wśród nich Kazimierz Pułaski i Tadeusz Kościuszko, wyjechali do Ameryki tak aby pomóc w walce o jej niepodległość.

Polacy zaczęli emigrować w większych liczbach do Stanów Zjednoczonych obecnie w XIX wieku, po powstaniach narodowych. Głównie osiedlali się w stanach wschodniej wybrzeży i w stanie Illinois. Kolejne duże fale emigracji z Krajowy do USA powstawały z powodów zarobkowych (od drugiej połowy XIX wieku aż do 1939 r., dalej po roku 1989), z przyczyn politycznych (po II wojnie światowej), i z przyczyn ekonomicznych i politycznych (lata 80 XX wieku).

Chociaż pierwsi imigranci polscy przypłynęli do Ameryki aktualnie w 1608 r. do miasta Jamestown w stanie Wirginia, największa bałwan polskiej imigracji była na początku XX wieku. Podług danych oficjalnych, powyżej 1,5 miliona imigrantów polskich więcej niż przez Ellis Island wśród rokiem 1899 a 1931.

Poszczególne miasta

Polski obiekt handlowy w Jackowie

Chicago

Największe na dworze Polską zbiorowisko Polaków i ludności pochodzenia polskiego (powyżej 1,3 mln osób polskiego pochodzenia, w tym wokół 250 tys. mówiących na co dwadzieścia cztery godziny po polsku). Są w Chicago trzy głównie polskie dzielnice, z których w najwyższym stopniu znana jest Polish Village. Do lat 80. XX wieku spora część Polaków w Chicago mieszkała w dzielnicy Polish Village, potocznie - od parafii i kościoła św. Jacka - nazywanej Jackowem. W następnych latach, przy naciskiem przesuwających się na północny zachód imigrantów latynoskich, Polacy zaczęli przesuwać się - na długości ulic Belmont Avenue, Irving Ogród Road, Milwaukee Avenue i Central Avenue na północ i na zachód; co chwila większa ich wartość zamieszkuje bliższe i dalsze przedmieścia.

Chicago to wielkie główny punkt zorganizowanej Polonii. Dom władz centralnych Kongresu Polonii Amerykańskiej (ang. Polish American Congress - PAC), Związku Narodowego Polskiego (ang. Polish National Alliance - PNA), Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego (ang. Polish Roman-Catholic Union - PRCU), Związku Polek w Ameryce (ang. Polish Women’s Alliance of American - PWAA), Związku Podhalan w Ameryce (ang. Polish Highlanders Alliance of America - PHAA) i wielu innych organizacji.

PNA jest właścicielem stacji radiowej WPNA 1490 a wydawcą prasa codziennej “Memoriał Federalny” (Polish Daily News) założonej w roku 1908. Najstarszym polskim zabytkiem jest związek wyznaniowy św. Stanisława Kostki skonstruowany ok. 1870, a w sąsiedztwie Zjednoczeniu Polskim Rzymsko-Katolickim mieści się bogate w plon Muzeum Polskie w Ameryce.

Do dzisiejszego dnia Chicago jest uniwersalnie uznawane za znaczny medium Polonii amerykańskiej. W Almanachu Polityki Amerykańskiej (ang. Almanac of American Politics) z roku 2004 napisano, iż “Poniekąd dziś, w dzielnicy Archer Heights, tylko jest dozwolone ukończyć jeden blok mieszkalny bez usłyszenia języka polskiego” (Archer Heights to okręg położona na południowym zachodzie miasta na długości ulicy Archer Avenue, zamieszkana w większości przez imigrantów z Podhala; niedaleko Archer Avenue mieści się Cztery kąty Podhalan. Polacy są najliczniejszą grupą narodowościową wśród właścicieli nieruchomości w Chicago.

Denver

Kościół św. Józefa w Denver

Miasto Denver jest również jednym z miejsc w Stanach Zjednoczonych dokąd mieszka większa wartość Polaków. Znajduje się w tamtym miejscu jedna z nielicznych parafii polskich w zachodniej części USA, parafia św. Józefa, istniejąca od 1902. Parafia św. Józefa stoi w dawnej polskiej dzielnicy Globeville, z której wyprowadziła się większa część Polonii i która jest w tej chwili zamieszkana w większości przez emigrantów z Meksyku.

Jednak przez ostatnie 10 lat wartość Polaków mieszkających w Denver wielce się zwiększyła. Wielu z tych ‘nowych imigrantów’ z Nasz przeprowadza się do Denver z powodów zarobkowych, i tak aby usprawnić liczebność życia na rzecz siebie i swoich rodzin. Z przyczyny tego, buda kraj nad wisłą ma co chwila więcej uczniów, powstają nowe sklepy polskie i restauracje, a mowa nasz wolno podsłuchać poniekąd w samym środku miasta.

Detroit

Stan Michigan jest trzecim co do wielkości (za stanami Dziewiczy Jork i Illinois) skupiskiem Polonii. Liczy powyżej 850 tys. ludności pochodzenia polskiego, co stanowi 8,6% liczby mieszkańców tego stanu. Największym skupiskiem jest Detroit. Polacy zamieszkują w tamtym miejscu w dzielnicach historycznie polskich, w jaki sposób Poletown i Hamtramck. W północnej dzielnicy Orchard Lake została wybudowana Narodowa Sportowa Pokój Pamięci Polaków-Amerykanów (ang. National Polish-American Sports Sala of Fame). Uhonorowano w niej polonijnych sportowców, takich jakim sposobem Ilość Musial lub Mike Krzyzewski.

Dziewiczy Jork

Seattle

Rozbiór danych spisu powszechnego w 2000

Rozmieszczenie Amerykanów polskiego pochodzenia podług danych z 2000 roku.

Opierając się na danych podanych 2 września 2003 i 4 marca 2004 przez Sekretariat Spisu Powszechnego Zjazd Polonii Amerykańskiej sporządził szczegółową analizę trendów rozwojowych w środowiskach etnicznych i imigranckich USA.

Studium daje termin o wielkościach liczbowych obywateli i przybyszów. Swe wnioski Kancelaria opierało na tych rodzinach, które otrzymały do wypełniania tzw. długie formularze Spisu. Zjazd Polonii Amerykańskiej należał do tych organizacji, które wzywały do używania tych tylko formularzy Spisu z roku 2000, dlatego że zawierały one pytania o pokrój etniczne ewentualnie przynależność państwowa. Bez pytania o pokrój poniższa rozbiór nie mogłaby powstać.

Według danych spisowych 11% mieszkańców USA urodziło się za granicą, z czego nad jedna druga (52,3%) przybyła z Ameryki Łacińskiej, a przed chwilą 14,7% z Europy. Rozpatrywanie danych Biura wykazuje, iż 3,3% społeczności USA uważa się za Polaków (9 292 875 osób). Na rzecz porównania: do pochodzenia włoskiego przyznaje się 5,9%, a do irlandzkiego aż 12,2% społeczeństwa. 92,4%, z tych, którzy ankiety wypełnili, posiada narodowość amerykańskie.

W Chicago urodzeni za granicą stanowią 9,7% wszystkich mieszkańców (510 980 osób). W Chicago uważa się za Polaków 180 282 osoby, alias 6,4% mieszkańców. W Stanie Illinois jest ich 911 253, co daje 7,4% populacji liczącej 12 279 027 osób.

Rozmieszczenie Polaków jest dozwolone prześledzić, badając dane z poszczególnych okręgów wyborczych. Południowo-zachodni chicagowski obszar wyborczy reprezentowany przez kongresmena Billa Lipińskiego posiada najogromniejszy proporcja wyborców o polskich korzeniach – 17,1%. Parę dopiero co mniej mieszka w 5 okręgu kongr. Rahma Emanuela (15,5%), w 13 okręgu kongr. Judy Biggert (13,4%), 4 okręgu kongr. Janice Schakowsky (13,2%), w 8 okręgu kongr. Philipa Crane’a (12,6%), 6 okręgu kongr. Henry’ego Hyde’a (11,4%) i 10 okręgu kongr. Reputacja S. Kirka (10,5%).

Polsko-amerykańskie społeczności (ang. communities)

• Buffalo, Dziewiczy Jork
• Cheektowaga, Nieznany Jork
• Utica, Nieznany Jork
• Copiague, Nieznany Jork
• Riverhead, Dziewiczy Jork
• Watervliet, Nieznany Jork
• Cohoes, Dziewiczy Jork
• Schenectady, Dziewiczy Jork
• Dunkirk, Dziewiczy Jork
• Wyandotte, Michigan
• Bronson, Michigan
• Detroit
• Poletown, Detroit
• Hamtramck, Michigan
• Parisville, Michigan
• Williamsburg, Brooklyn
• Greenpoint, Brooklyn
• Archer Heights, Chicago
• Hegewisch, Chicago
• Jefferson Skwer, Chicago
• Logan Square, Chicago
• Cleveland, Ohio
• Warsaw, Dakota Północna
• Clifton, New Jersey
• East Brunswick, New Jersey
• Garfield, New Jersey
• Linden, New Jersey
• Manville, New Jersey
• Perth Amboy, New Jersey
• Union, New Jersey
• Wallington, New Jersey
• Michigan City, Indiana
• South Bend, Indiana
• Brenham, Teksas
• Chicopee, Massachusetts
• Chelsea, Massachusetts
• Deerfield, Massachusetts
• Dorchester (Neponset), Massachusetts
• Ludlow, Massachusetts
• Springfield, Massachusetts
• South Boston (Andrew Square), Massachusetts
• New Britain, Connecticut
• Erie, Pensylwania
• Scranton Wilkes-Barre, Pensylwania
• Stevens Point, Hrabstwo Portage, Wisconsin

Umieszczenie Polonii wg stanów

W nawiasie wartość mieszkańców – Polaków i Amerykanów, którzy przyznali się do polskiego pochodzenia w czasie Spisu Powszechnego w 2000 roku

1. Nowy Jork (986 141)
2. Illinois (932 996)
3. Michigan (854 844)
4. Pensylwania (824 146)
5. New Jersey (576 473)
6. Wisconsin (497 726)
7. Kalifornia (491 325)
8. Ohio (433 016)
9. Floryda (429 691)
10. Massachusetts (323 210)
11. Connecticut (284 272)
12. Minnesota (240 405)
13. Teksas (228 309)
14. Maryland (184 364)
15. Indiana (183 989)
16. Arizona (126 665)
17. Wirginia (124 647)
18. Kolorado (101 190)
19. Missouri (90 448)
20. Georgia (82 765)

…

• 49 Hawaje (10 770)
• 50 Wyoming (9 929)
• 51 Obwód Kolumbii (7 910)

Alkoholowy frakcja ludności polonijnej w ogóle populacji stanów

• 01 Wisconsin 9,3%
• 02 Michigan 8,6%
• 03 Connecticut 8,3%
• 04 Illinois 7,5%
• 05 New Jersey 6,9%

…

• 49 Alabama 0,5%
• 50 Missisipi 0,4%
• 51 Luizjana 0,4%

Wg spisu powszechnego 2000.

Sławni Polacy mieszkający w Stanach

List of Polish-Americans – wykaz “polskich Amerykanów” w angielskiej Wikipedii.

Rozgłośnie radiowe i stacje telewizyjne

Obecnie (2005) działają 3 stacje telewizyjne nadające z okręg Krajowy na rzecz rodaków za granicą – TVN International, TV Polonia i Polsat 2 International. W Chicago działa największa polskojęzyczna przystanek telewizornia na dworze okręg RP – Polvision Waltera Kotaby.

Zobacz też

• Marsz Polonii
• Polski moda budownictwa sakralnego w Ameryce

Bibliografia

• Władysław Zachariasiewicz, Etos niepodległościowy Polonii amerykańskiej (Firma wydawnicza Wydawnicza “Szwung” – Kombinat “Gromada Kraj nad wisłą”, Stolica Polski 2005, ISBN 83-7399-138-7, ISBN 83-88416-27-8),
• Z życia i działalności Kongresu Polonii Amerykańskiej. Szkice poniżej redakcją Ryszarda Sudzińskiego i Adama Sudoła. . Bydgoszcz - Toruń, Wydaw. Wiersz, 2006, (139 s.)

Przypisy

1. ↑ Kościoły w Chicago

p • d • e
Polacy na świecie

Polonia w Australii • Polonia w Austrii • Polonia w Argentynie • Polacy na Białorusi • Polonia w Brazylii • Polonia w Czechach • Polonia w Chile • Polonia w Danii • Polonia w Egipcie • Polonia w Estonii • Polonia we Francji • Polonia w Hiszpanii • Polonia w Irlandii • Polonia w Islandii • Polonia w Kanadzie • Polacy na Litwie • Polacy na Łotwie • Polonia w Niemczech • Polonia w Nowej Zelandii • Polonia w Republice Południowej Afryki • Polonia w Rosji • Polonia w Rumunii • Polacy na Słowacji • Polonia w Stanach Zjednoczonych • Polonia w Szwajcarii • Polonia w Szwecji • Polacy na Ukrainie • Polonia na Węgrzech • Polonia w Wielkiej Brytanii • Polonia we Włoszech